Chỉ 11% thương hiệu xe điện Trung Quốc có lãi vào năm 2030

Lời cảnh báo từ ngành xe điện lớn nhất thế giới

Trung Quốc – thị trường xe điện số 1 toàn cầu – có tới 129 thương hiệu xe EV, nhưng chỉ khoảng 11% trong số đó dự kiến có lãi vào năm 2030, theo báo cáo từ AlixPartners công bố ngày 3/7.

Cuộc chiến giá cả, dư thừa công suất, cạnh tranh khốc liệt và phụ thuộc vào trợ cấp nhà nước đang khiến gần 90% thương hiệu phải vật lộn để sống sót trong 5 năm tới.

Số liệu chính: Một ngành nhiều xe, ít lãi

• Tổng số thương hiệu EV Trung Quốc hiện tại: 129 thương hiệu từ ~50 nhà sản xuất

• Số thương hiệu có lãi vào năm 2030: chỉ 15 thương hiệu (~11%)

• Thị phần của 15 thương hiệu có lãi: chiếm tới 75% tổng doanh số EV nội địa

• Tỷ lệ sử dụng công suất EV của Trung Quốc (2024): chỉ 50%

• Dự báo doanh số EV năm 2030: 20 triệu xe (~76% tổng doanh số ô tô)

  

 Phân tích: Vì sao 89% thương hiệu EV Trung Quốc sẽ thua lỗ?

1. Cuộc chiến giá cả đẫm máu

• Giảm giá trên diện rộng: Hơn 70 mẫu EV bị giảm giá chỉ trong tuần cuối tháng 5/2025

• Trợ giá “ẩn”: các hãng chuyển sang miễn phí bảo hiểm, cho vay 0% thay vì giảm trực tiếp

• BYD, Li Auto và AITO là ba thương hiệu hiếm hoi có lãi nhờ quy mô lớn và kiểm soát chuỗi cung ứng

"Nếu cuộc đua giá tiếp diễn, số thương hiệu có lãi có thể giảm xuống dưới 10 vào năm 2030", theo AlixPartners

2. Dư thừa công suất – rào cản lợi nhuận

• Công suất sản xuất EV của Trung Quốc hiện vượt xa nhu cầu thực tế

• Tỷ lệ sử dụng công suất chỉ 50% → khiến chi phí cố định trên mỗi xe cao → biên lợi nhuận giảm

3. Sự can thiệp của chính quyền địa phương

• Cản trở tái cơ cấu và phá sản: Chính quyền địa phương không muốn các hãng nhỏ phá sản vì ảnh hưởng tới việc làm, thuế, và chuỗi cung ứng vùng

• Dẫn đến tình trạng "các hãng zombie" tiếp tục tồn tại dù không có lãi

Tác động toàn cầu: Trung Quốc đẩy xe điện ra nước ngoài

 Xuất khẩu là “phao cứu sinh”

• Biên lợi nhuận xe xuất khẩu cao hơn nội địa, nhất là tại châu Âu, Nam Mỹ và Trung Đông

• AlixPartners ước tính:

  • Tăng thêm 800.000 xe EV Trung Quốc/năm tại châu Âu vào năm 2030

  • Thị phần EV Trung Quốc tại EU sẽ tăng gấp đôi, đạt 10% vào cuối thập kỷ

Nhưng EU không ngồi yên

• Từ tháng 10/2025: EU áp thuế chống trợ cấp từ 17% đến 35% lên xe điện Trung Quốc

• Mỹ cũng đang theo sát và có thể áp dụng chính sách tương tự

• Điều này tạo rủi ro lớn cho kỳ vọng xuất khẩu cứu vãn lợi nhuận ngành EV Trung Quốc

• 

Chính sách nội địa: Trợ giá ngắn hạn, thách thức dài hạn

Mặc dù các cơ quan quản lý kêu gọi “chấm dứt cuộc chiến giá”, nhưng theo chuyên gia Dyer, cuộc chiến sẽ vẫn tiếp tục dưới hình thức khác, ví dụ như bảo hiểm miễn phí, hỗ trợ tài chính…

Xu hướng hợp nhất: Ai sẽ sống sót?

• Các hãng bán dưới 1.000 xe/tháng có khả năng bị đào thải hoặc sáp nhập

• Hợp nhất thị trường sẽ chậm vì trợ cấp địa phương vẫn duy trì

• Người thắng cuộc cần hội tụ đủ 4 yếu tố:

  1. Quy mô sản xuất lớn

  2. Chuỗi cung ứng tích hợp

  3. Kênh bán hàng mạnh

  4. Dòng tiền dương, không phụ thuộc vào trợ cấp

Tác động đến Việt Nam và chuỗi cung ứng toàn cầu

Với VinFast:

• Cạnh tranh từ EV Trung Quốc tại Đông Nam Á sẽ gia tăng

• Áp lực giá mạnh hơn với các mẫu xe tầm trung

• Tuy nhiên, nếu các thương hiệu nhỏ rút lui, VinFast có thể tận dụng dư địa thị phần nếu kiểm soát được chi phí và mở rộng kênh phân phối quốc tế

Với chuỗi cung ứng:

• Trung Quốc có thể tăng xuất khẩu pin, động cơ, linh kiện sang các nước thứ ba

• Việt Nam có thể hưởng lợi nếu thu hút được các hãng Trung Quốc di dời nhà máy để tránh thuế EU – Mỹ

Kết luận: Tăng trưởng không đồng nghĩa với lợi nhuận

Ngành EV Trung Quốc bước vào giai đoạn "lọc máu", chỉ những hãng kiểm soát tốt chi phí, mở rộng quốc tế và đổi mới công nghệ mới tồn tại đến 2030. Cuộc chiến EV toàn cầu sẽ ngày càng gay gắt, và không có chỗ cho kẻ chậm chân.