Đằng sau quyết định gửi thư báo thuế của ông Trump

Con số làm nóng bàn đàm phán

• 32 quốc gia nhận thư báo mức thuế đối ứng mới.

• 25%–50% là mức thuế được áp dụng tùy theo đối tác.

• 1/8/2025 là thời điểm thuế có hiệu lực, ông Trump khẳng định sẽ không gia hạn.

• 7 quốc gia khác tiếp tục nhận thư trong ngày 9/7, nâng tổng số có thể lên 40 nước.

Phân tích động thái của ông Trump

Các lá thư này không đơn thuần là một thủ tục ngoại giao – đây là động tác gây sức ép công khai sau 90 ngày đàm phán không đạt kỳ vọng. Ông Trump chọn phương pháp đơn giản, trực tiếp: viết thư, công bố công khai, và đưa ra mức thuế cụ thể – một chiêu "mặc cả qua truyền thông" chưa từng thấy trong lịch sử hiện đại.

Theo giới quan sát, cách làm này vừa tiết kiệm thời gian đàm phán, vừa khiến đối tác buộc phải lựa chọn: nhượng bộ hoặc đối mặt thuế thật. Như ông Trump nói, "một bức thư có nghĩa là một thỏa thuận" – hoặc là không có thỏa thuận nào cả.

Tác động chính sách và phản ứng toàn cầu

1. Với các nền kinh tế lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc: Dù bị áp thuế 25%, chính phủ vẫn giữ thái độ mềm mỏng, chủ trương đàm phán để tránh kịch bản tệ nhất. Tuy nhiên, yêu cầu miễn thuế cho ô tô của Nhật đang vướng vào điều kiện “mua thêm gạo” của Mỹ – điều Tokyo chưa chấp nhận.

2. EU: Đàm phán đang có tiến triển, nhưng vẫn chưa đủ nhanh để ngăn Trump gửi thư thông báo thuế. Một số ngành có thể được miễn trừ, như rượu mạnh, thiết bị y tế, linh kiện máy bay.

3. Nam Phi, Thái Lan, Malaysia và các đối tác nhỏ hơn: Mức thuế từ 25–36% khiến các nước này lo ngại, trong khi thời gian chuẩn bị quá ngắn. Nam Phi cho rằng mức thuế 30% là không công bằng, nhưng vẫn phải khẩn trương đàm phán.

Phản ứng của thị trường và Fed

• Thị trường tài chính đang theo dõi sát đàm phán. Vàng biến động mạnh, đồng USD tăng giá, lợi suất trái phiếu điều chỉnh theo kỳ vọng rủi ro lạm phát từ thuế nhập khẩu.

• Fed trong biên bản FOMC tháng 6 thể hiện rõ lo ngại về lạm phát kéo dài do thuế quan. Một số quan chức thậm chí cho rằng không nên cắt lãi suất trong năm 2025 nếu áp lực giá vẫn lớn.

• Nhà đầu tư hiện kỳ vọng cắt 63 điểm cơ bản trong năm, giảm so với kỳ vọng trước đó do rủi ro lạm phát gia tăng.

• 

Tác động đến vàng: Áp lực trong ngắn hạn, cơ hội trong dài hạn

Việc trì hoãn áp thuế đến 1/8 khiến giá vàng giảm mạnh hơn 30 USD/ounce trong ngày 8/7, do tâm lý lạc quan về khả năng đàm phán. Tuy nhiên, rủi ro vẫn còn nguyên nếu các bên không đạt thỏa thuận.

• Ngắn hạn: vàng sẽ tiếp tục chịu áp lực nếu đồng USD và lợi suất trái phiếu tăng nhờ các dòng tiền tháo chạy khỏi tài sản rủi ro.

• Trung và dài hạn: Nếu căng thẳng thương mại leo thang, các dòng tiền sẽ quay lại vàng như tài sản trú ẩn.

Tác động đến thị trường vàng Việt Nam

• Ngắn hạn: giá vàng SJC có thể điều chỉnh theo giá quốc tế. Sáng 10/7, giá mua – bán vàng trong nước niêm yết tại 118,60 – 120,60 triệu đồng/lượng.

• Dài hạn: nếu các nước trả đũa, thị trường toàn cầu bất ổn, vàng trong nước có thể tiếp tục biến động mạnh. Tuy nhiên, chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới có thể giãn rộng do yếu tố độc quyền.

Kết luận và khuyến nghị

Việc ông Trump gửi thư báo thuế là đòn mặc cả công khai có tính toán. Tuy nhiên, thị trường chỉ có 3 tuần để xử lý nguy cơ áp thuế thực sự. Đây là thời điểm rủi ro cao và khó đoán định, đòi hỏi nhà đầu tư và doanh nghiệp:

• Doanh nghiệp xuất khẩu cần lập tức rà soát thị trường mục tiêu, chuẩn bị kịch bản ứng phó thuế.

• Nhà đầu tư nên theo sát diễn biến Fed và chính sách thuế để điều chỉnh danh mục.

• Với nhà đầu tư vàng, cần tận dụng các nhịp điều chỉnh ngắn hạn để tích lũy trung hạn nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng.