Trong ba tuần qua, Ford đã phải tạm thời đóng cửa các nhà máy tại Mỹ – không phải vì thiếu chip, pin hay lao động, mà do… thiếu nam châm công suất cao chứa đất hiếm từ Trung Quốc. Sự cố tưởng chừng nhỏ bé này lại là biểu hiện điển hình cho điểm yếu chiến lược của ngành công nghiệp Mỹ trước một chuỗi cung ứng toàn cầu đang bị chính trị hóa mạnh mẽ.
Gã khổng lồ xe hơi Mỹ “ngã gục” trước nút thắt nhỏ: một loại nam châm đất hiếm từ Trung Quốc
Trong ba tuần qua, Ford đã phải tạm thời đóng cửa các nhà máy tại Mỹ – không phải vì thiếu chip, pin hay lao động, mà do… thiếu nam châm công suất cao chứa đất hiếm từ Trung Quốc. Sự cố tưởng chừng nhỏ bé này lại là biểu hiện điển hình cho điểm yếu chiến lược của ngành công nghiệp Mỹ trước một chuỗi cung ứng toàn cầu đang bị chính trị hóa mạnh mẽ.
Nam châm nhỏ – Tác động lớn: Tắc cả dây chuyền sản xuất
-
Các nam châm đất hiếm này được dùng trong:
-
Ghế điện
-
Cửa sổ tự động
-
Hệ thống âm thanh
-
Cần gạt nước và nhiều chi tiết thiết yếu khác
-
-
CEO Ford Jim Farley thừa nhận: “Chúng tôi không thể có được loại nam châm này nếu không có Trung Quốc”.
Trong bối cảnh Trung Quốc siết quy trình xu
ất khẩu đất hiếm, Ford trở thành một trong những doanh nghiệp Mỹ đầu tiên bị tổn thương trực tiếp từ “vũ khí hóa nguyên liệu”.
Trung Quốc kiểm soát ~90% đất hiếm: Mỹ quá phụ thuộc
-
Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 87-90% thị phần chế biến đất hiếm toàn cầu.
-
Dù tài nguyên đất hiếm có mặt ở nhiều nơi, nhưng năng lực tinh chế, sản xuất công nghiệp gần như bị Bắc Kinh độc quyền.
Đây là một đòn đánh gián tiếp nhưng hiệu quả trong chiến tranh thương mại, nơi Bắc Kinh không cần áp thuế quan mà chỉ cần… trì hoãn thủ tục.
Câu hỏi lớn: Tại sao Mỹ vẫn chưa có chuỗi cung ứng đất hiếm nội địa?
-
Farley thúc giục xây dựng chuỗi cung ứng trong nước, nhưng nhiều năm trì hoãn đầu tư, vướng mắc chính sách môi trường, và thiếu công nghệ tinh chế đã khiến Mỹ bị bỏ lại phía sau.
- Dù chính quyền Trump tuyên bố đạt được thỏa thuận “tháo gỡ giấy phép xuất khẩu đất hiếm” với Bắc Kinh đầu tháng, Ford vẫn không nhận được nam châm trong suốt 3 tuần qua.
Hệ lụy lan tỏa: Không chỉ là Ford
-
Khi một hãng xe như Ford đóng cửa vì thiếu linh kiện kém nổi tiếng như nam châm đất hiếm, đó là lời cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành công nghiệp Mỹ.
-
Rất nhiều thiết bị công nghệ cao – từ iPhone, radar quân sự, đến turbine điện gió – đều phụ thuộc vào một “điểm cổ chai” duy nhất từ Trung Quốc.
Kết luận: Đây không còn là vấn đề kinh tế – mà là an ninh quốc gia
-
Việc Ford buộc đóng cửa nhà máy 3 tuần không chỉ khiến hãng thiệt hại hàng trăm triệu USD, mà còn cho thấy mức độ dễ tổn thương nghiêm trọng của chuỗi cung ứng Mỹ.
-
Các nhà hoạch định chính sách cần xem đất hiếm là tài sản chiến lược, và đẩy mạnh đầu tư vào chuỗi cung ứng trong nước hoặc từ các đồng minh tin cậy.
